حبوبات يكي از منابع اصلي پروتئين گياهي است و نقش مهمي در تغذيه خانوارهاي كمدرآمد ايفا ميكند. افزايش قيمت حبوبات ميتواند منجر به كاهش مصرف اين محصول و جايگزيني آن با مواد غذايي كمارزش شود.
بر اساس آخرين آمار منتشره توسط مركز آمار ايران، بالاترين تورم نقطه به نقطه در ديماه با ۶۵.۹ درصد، به حبوبات اختصاص يافت.
اين افزايش قيمتها در ماههاي اخير تعجبآور نبود، چرا كه حبوبات جزو كالاهاي اساسي در سبد غذايي خانوارها محسوب ميشود.
سال گذشته، ۲.۳ درصد از كل هزينههاي سالانه خانوارها به زيرگروه حبوبات تعلق داشت. اگر از فروشندگان حبوبات علت گراني را بپرسيد، اغلب آنها موضوع را به نرخ ارز ربط ميدهند اما سوال اين است: چقدر از حبوبات مصرفي كشور وارداتي است؟
بر اساس گفتههاي فرامك عزيزكريمي، مديركل دفتر غلات وزارت جهاد كشاورزي، نياز سالانه كشور به حبوبات حدود ۷۹۲ هزار تن است، اين در حالي است كه توليد داخلي در سال گذشته به ۶۶۱ هزار تن رسيد. بنابراين نياز كشور به واردات حبوبات حدود ۱۳۱ هزار تن در سال است كه معادل ۱۶ درصد از كل نياز كشور خواهد بود.
البته برخي فعالان در حوزه واردات نيز اين ادعا را دارند كه ۳۰ درصد نياز حبوبات كشور وارداتي است تا بتوانند از مزاياي دريافت ارز به نرخ ترجيحي استفاده كنند.
واردات حبوبات با ارز ترجيحي ۲۸۵۰۰ توماني انجام ميشود، بنابراين گره زدن افزايش قيمت حبوبات به نرخ دلار اصلا منطقي به نظر نميرسد.
بر اساس آمار گمرگ، در ۸ ماه نخست سال جاري حدود ۱۲۷ هزار تن حبوبات با ارز ترجيحي وارد كشور شده است. اتفاقي كه سال گذشته و در بازه زماني پايان سال افتاد، اين بود كه خبرهايي مبني بر احتمال حذف ارز ترجيحي براي حبوبات منتشر شد كه اين اخبار منجر به افزايش ناگهاني قيمتها شد؛ اين افزايش قيمت در سال گذشته در حالي اتفاق افتاد كه تورم ماهانه حبوبات در بهمنماه منفي بود.
بر اساس آمار ارائه شده توسط مركز آمار ايران مطابق با شاخص قيمت توليدكننده، تورم نقطهبهنقطه حبوبات در آبانماه ۵۸ درصد بوده است.
اين شاخص تغييرات قيمت كالاها و خدمات را در مرحله توليد يا عمدهفروشي اندازهگيري ميكند و نشاندهنده هزينههايي است كه توليدكنندگان براي توليد كالاها و خدمات متحمل ميشوند و به نوعي منعكسكننده تورم در مراحل اوليه چرخه اقتصادي است.
* تورم توليدكننده چگونه منجر به افزايش قيمت مصرف ميشود؟
تغييرات شاخص قيمت توليدكننده معمولاً به عنوان يك شاخص پيشرو براي تورم مصرفكننده مورد استفاده قرار ميگيرد.
افزايش قيمت در مرحله توليد، نهايتاً به افزايش قيمت كالاها و خدمات براي مصرفكننده منجر ميشود، بنابراين تورم نقطهبهنقطه توليد حبوبات نشان از افزايش هزينههاي توليد دارد كه در نهايت باعث افزايش قيمت مصرفكننده خواهد شد.
بررسيهاي ميداني در چند هفته اخير نشان از اين دارد كه انتظارات تورمي نقش موثري در افزايش قيمتها داشته است. در اين بازه زماني همه چرخه توليد و مصرف از گراني صحبت ميكردند و انتظار اين افزايش قيمت را داشتند.
برخي فروشندگان بازار مولوي تهران در اين باره به «وطن امروز» گفتند به دنبال افزايش قيمتها در يك ماه گذشته، فروش آنها تا ۳۰ درصد كاهش يافته است. به گفته آنها، كاهش تقاضا براي حبوبات بستهبندي بيشتر از حبوبات فله بوده است.
يكي از فروشندگان در اين باره اظهار كرد: با توجه به كاهش قدرت خريد مردم، ميزان سفارش نيز نسبت به سال گذشته نزديك به ۴۰ درصد كاهش داشته است.
بر اساس اظهارات فعالان بازار حبوبات تهران، قيمت انواع حبوبات در ماههاي اخير بيش از ۲۰ درصد افزايش يافته است. در حال حاضر ميانگين قيمت فلهاي عدس درشت ۱۴۰ هزار تومان، نخود ۱۳۰ هزار تومان، عدس ريز ۱۲۰ هزار تومان، لپه ۱۲۵ هزار تومان، لوبيا رشتي ۱۹۰ هزار تومان، لوبيا قرمز ۱۵۸ هزار تومان و ماش ۱۰۵ هزار تومان است.
سود مجاز واحدهاي بستهبندي حبوبات ۱۷ درصد است. البته اين محصول تا زماني كه به دست مصرفكننده نهايي برسد، حاشيه سود توزيعكنندگان عمده و خرد نيز به آن اضافه ميشود. با اين حال گاهي ديده ميشود حبوبات بستهبندي با حاشيه سود بيشتر از حد مجاز عرضه ميشوند.
قيمت حبوبات بستهبندي به برند آن نيز وابسته است اما به طور ميانگين بستهبندي ۹۰۰ گرمي انواع حبوبات و تغيير قيمت آنها در يك ماه اخير با اطلاعاتي كه از فروشگاهها و سايتهاي فروش آنلاين به دست آمده در جدول زير آورده شده است.
* آثار افزايش نرخ ارز بر توليد تا انتظارات تورمي
طبق آمارهاي موجود، افزايش نرخ دلار و اثر آن بر انتظارات تورمي بيشتر تاثير رواني بر بازار دارد. اين تاثير به اين دليل است كه واردات تاكنون با ارز ترجيحي انجام ميشده است.
بر اساس گفتههاي فعالان حوزه كشاورزي و دادههاي مركز آمار، هزينه توليد در اين بخش بهشدت افزايش يافته است. برخي ممكن است بگويند بخش عمدهاي از كشت حبوبات در كشور به صورت ديم انجام ميشود اما خشكسالي مداوم باعث كاهش سطح زيركشت و افت توليد شده است. علاوه بر اين، افزايش نرخ جهاني حبوبات نيز تاثيرگذار بوده است.
* گلايه مردم از گراني بحق است
مجتبي يوسفي، عضو هياترئيسه مجلس شوراي اسلامي درباره موضوع افزايش قيمت حبوبات و گرانيهاي اخير، بر اهميت جلوگيري از افزايش تورم و بهبود شرايط معيشتي اقشار ضعيف تأكيد كرد و گفت: گلايه مردم از گراني بحق است.
يوسفي با اشاره به معيشت مردم اظهار داشت اقشار ضعيف و متوسط جامعه در مواجهه با تورم روزانه در حوزههاي مسكن و كالاهاي اساسي با مشكلات جدي روبهرو هستند. وي افزود: دغدغه نمايندگان و هياترئيسه مجلس، همراهي دولت در ارائه كالابرگهاي حمايتي براي كاهش هزينههاي خانوار، بويژه در حوزه كالاهاي اساسي بوده است كه شامل حبوبات سايت رسمي بت فوروارد هم ميشود و اين منابع پيشبيني شده قرار است به دهكهاي اول تا هفتم به شكل سبد حمايتي براي اقشار متوسط و ضعيف جامعه، بويژه در ايام نوروز و ماه رمضان ارائه شود.
يوسفي ادامه داد: مجلس آماده است به دولت در ارائه لايحهاي دوفوريتي براي كاهش تورم و جلوگيري از كاهش ارزش پول ملي و افزايش قيمت ارز كمك كند. همچنين توجه به معيشت مردم و اقشار مختلف از جمله بازنشستگان، معلمان و كارگران در كميسيونهاي تخصصي مجلس دنبال ميشود.
* راهكار چيست؟
براي مديريت شرايط فعلي، ميتوان به افزايش توليد داخلي، بهبود سياستهاي وارداتي و نظارت بيشتر بر توزيع كالا اشاره كرد. ادامه روند فعلي ميتواند فشار اقتصادي بيشتري بر اقشار كمدرآمد وارد كند و الگوي مصرف غذايي جامعه را تغيير دهد.
دولت ميتواند در كنار روندي كه هماكنون در تخصيص كالابرگ آغاز كرده است، قدمهايي هم براي كاهش هزينههاي توليد بردارد. به عنوان مثال با تخصيص تسهيلات مالي و تجهيز كشاورزان به تكنولوژيهاي نوين كشت، هزينههاي توليد را كاهش دهد.
تجربههايي مانند توسعه كشت گلخانهاي در كشورهايي نظير هند يا استفاده از بذرهاي مقاوم در برابر خشكي ميتواند الگوي مناسبي براي كشورمان باشد.
در نهايت با توجه به كاهش بارندگي در سالهاي اخير و افت سطح زيركشت ديم، توسعه سيستمهاي آبياري قطرهاي يا حمايت از كشت مكانيزه نيز ميتواند بخشي از اين كمبود را جبران كند.
برچسب:
،
ادامه مطلب
امتیاز دهید:
رتبه از پنج:
0
بازدید:
